भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्वाधार योजना
समाज न्याय व विशेष सहाय्य विभागामार्फत राबविण्यात येणारी ही स्वाधार योजना अनुसूचित जाती व नवबौद्ध विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. शासकीय वसतिगृहात प्रवेश न मिळालेल्या विद्यार्थ्यांना भोजन, निवास, शैक्षणिक साहित्य व निर्वाह भत्ता या स्वरूपात थेट आर्थिक मदत विद्यार्थ्यांच्या आधार लिंक बँक खात्यात जमा केली जाते.
🎯 योजनेचा उद्देश
उच्च शिक्षण घेत असलेल्या परंतु वसतिगृहाची सुविधा न मिळालेल्या विद्यार्थ्यांना शिक्षणात अडथळे येऊ नयेत यासाठी आर्थिक मदत देणे हा या योजनेचा प्राथमिक हेतू आहे.
💰 अनुदान वितरण (10 महिन्यांसाठी)
| खर्चाची बाब | मोठी शहरे | इतर विभागीय शहरे | महानगरपालिका जवळील संस्था | तालुका ठिकाणे |
|---|---|---|---|---|
| भोजन भत्ता | ₹32,000 | ₹28,000 | ₹25,000 | ₹23,000 |
| निवास भत्ता | ₹20,000 | ₹15,000 | ₹12,000 | ₹10,000 |
| निर्वाह भत्ता | ₹8,000 | ₹8,000 | ₹6,000 | ₹5,000 |
| एकूण देय रक्कम | ₹60,000 | ₹51,000 | ₹43,000 | ₹38,000 |
🔹 वैद्यकीय व अभियांत्रिकी विद्यार्थ्यांना अतिरिक्त: ₹5,000
🔹 इतर शाखांसाठी शैक्षणिक साहित्य: ₹2,000
📚 पात्रता (Eligibility)
- विद्यार्थी Maharashtra चा रहिवासी असावा.
- अनुसूचित जाती / नवबौद्ध प्रवर्गाचा असावा.
- शासकीय वसतिगृहासाठी पात्र परंतु जागा नसल्याने प्रवेश न मिळालेला असावा.
- विद्यार्थ्याचे पालक उत्पन्न ₹2.50 लाखांपेक्षा कमी असावे.
- ज्या शहरात संस्था आहे त्या ठिकाणचा स्थानिक रहिवासी नसावा.
- मागील वर्षी किमान 50% गुण आवश्यक.
- महाविद्यालयातील अभ्यासक्रमाचा कालावधी किमान 2 वर्षे असावा.
- 3% आरक्षण दिव्यांग विद्यार्थ्यांसाठी.
📄 आवश्यक कागदपत्रे
- जात प्रमाणपत्र
- रहिवासी दाखला
- आधार कार्ड
- आधार लिंक बँक पासबुक
- भाडेकरारनामा
- स्थानिक नसल्याचे प्रतिज्ञापत्र
- महाविद्यालय प्रवेश पत्र
- मागील वर्षाचे गुणपत्रक
- Gap Certificate (लागू असल्यास)
📊 वर्षनिहाय लाभार्थी संख्या
- 2024–25: 3012 विद्यार्थी
- 2023–24: 3313 विद्यार्थी
- 2022–23: 4037 विद्यार्थी
अर्ज कसा करावा — Swadhar Yojana
Swadhar Yojana साठी ऑनलाईन अर्ज करण्याची सोपी चरणबद्ध मार्गदर्शिका. अर्ज HMAS पोर्टलवर (https://hmas.mahait.org/) करावा.
🖥️ ऑनलाईन अर्ज — स्टेप बाय स्टेप
- HMAS पोर्टल उघडा: खालील बटणावर क्लिक करा आणि https://hmas.mahait.org/ वर जा.
- नवीन खाते/लॉगिन: तुम्ही आधी नोंदणीकृत नसल्यास ‘New Registration’ किंवा ‘Sign Up’ करा — Aadhar तपशील आणि मोबाइल नंबर द्या. आधीपासून नोंदणीकृत असल्यास आपल्या User ID/Password ने लॉगिन करा.
- आवेदन फॉर्म निवडा: लॉगिन केल्यावर संबंधित योजना (Swadhar / आंबेडकर स्वाधार) निवडा आणि ‘Apply’ क्लिक करा.
- फॉर्म भरा: व्यक्तिगत माहिती, शैक्षणिक माहिती, महाविद्यालयाचे तपशील आणि रहिवासी माहिती नीट भरा. अर्जात जिथे Aadhar-linked bank account विचारले आहे ते नक्की भरा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: स्कॅन/फोटो स्वरुपात आवश्यक कागदपत्रे (खाली पहा) अपलोड करा. सर्व फाइलचा आकार आणि फॉरमॅट (JPEG/PNG/PDF) पोर्टल निर्देशानुसार ठेवा.
- पुनरावलोकन व सबमिट: फॉर्म तपासून सर्व माहिती बरोबर असल्याची खात्री करा आणि Submit/Finalise बटण दाबा.
- प्रिंट व नोंद ठेवा: सबमिशन नंतर अर्जाचा प्रिंट/PDF जतन करा. पुढील संपर्क/फॉलो-अप साठी रिडीम/ACK नंबर सुरक्षित ठेवा.
Apply Online — HMAS पोर्टलवर जा
📄 आवश्यक कागदपत्रे (Upload Documents)
- जात प्रमाणपत्र (Caste Certificate)
- रहिवासी/अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile Certificate)
- Aadhar कार्ड आणि Aadhar-linked बैंक पासबुक / बैंक स्टेटमेंट
- महाविद्यालय प्रवेश पत्र / Offer Letter
- गुणपत्रिका / शैक्षणिक प्रमाणपत्रे
- पासपोर्ट साईझ फोटो (अर्जात विचारल्यास)
- भाडे करारनामा व स्थानिक नसल्याचे प्रतिज्ञापत्र (अवश्यक असल्यास)
🛠️ उपयोगी टिप्स
- आरंभी सर्व कागदपत्रे व्यवस्थित स्कॅन करून एका फोल्डरमध्ये ठेवा — हे अर्ज जलद बनवते.
- जर एखादी माहिती बदलायची असेल तर अंतिम सबमिट करण्याआधीच बदला — सबमिटनंतर फेरफार कठीण असतो.
- आवेदन क्रमांक (Acknowledgement Number) नोंदवून ठेवा — भविष्यातील चौकशीसाठी उपयोगी पडते.
- आवश्यक असेल तर जिल्हा/तालुका समाज कल्याण कार्यालयाशी संपर्क करा.
🔗 उपयोगी लिंक (Useful Links)
Official Website: 👉 Official Website (Click Here)
GR 1: 👉 GR 1 (Click Here)
© 2025 Babasaheb Ambedkar Swadhar Yojana — अधिकृत माहिती साठी भेट द्या.
Author – Mahaschemes.in
I have proven experience in researching and writing about Maharashtra government schemes,sarkari yojana, and public welfare programs. Through Mahaschemes.in, I provide accurate, reliable, and regularly updated information on government schemes, benefits, eligibility criteria, and application processes,helping readers access official support with clarity and confidence.
