Premium किती आहे आणि कोण भरतो?

वार्षिक Premium ₹200. यामधील 50% केंद्र सरकार आणि 50% राज्य सरकार भरते. लाभार्थ्यावर भार शून्य.

मुलांसाठी Scholarship कशी मिळते?

इयत्ता ९वी ते १२वी मधील कमाल दोन मुलांना दरमहा ₹100 Scholarship दिली जाते.

वय ६० झाल्यास विमा चालू राहतो का?

नाही. ५९ वर्षांपेक्षा जास्त वयात Insurance Coverage आपोआप बंद होते.

AABY बंद झाली आहे का?

केंद्राने PMJJBY आणि PMSBY या नवीन योजना सुरू केल्या आहेत. AABY ची सध्याची स्थिती sjsa.maharashtra.gov.in वर तपासा.

Sarkari Seva Finance & Insurance

Aam Aadmi Bima Yojana (महाराष्ट्र) – विमा आणि शिष्यवृत्ती योजना

Q: Accidental Death Benefit किती मिळतो?

अपघाती मृत्यूसाठी Nominee ला ₹75,000 देय. Permanent Total Disability साठी देखील ₹75,000.

Q: Application Form कुठे मिळेल?

Collector Office, Tahsildar Office किंवा Talathi Office मध्ये कार्यालयीन वेळेत विनामूल्य मिळते.

Q: कोणती Documents आवश्यक आहेत?

Aadhaar Card, Address Proof, Certificate of Landlessness, Income Certificate, Passport Photos, Self-Declaration Form.

Q: Deadline आहे का?

स्थानिक प्रशासनाने विहित केलेल्या कालावधीत अर्ज सादर करा. Receipt मिळवणे अत्यंत महत्त्वाचे.

By Mayur

Published on: April 16, 2026

📢 Aam Aadmi Bima Yojana | महाराष्ट्र शासन | अर्ज: Offline | लाभार्थी: भूमिहीन शेतमजूर | विमा हप्ता: ₹200/वर्ष

Aam Aadmi Bima Yojana Centrally Sponsored ● महाराष्ट्र शासन LIC of India

Aam Aadmi Bima Yojana (महाराष्ट्र) – विमा, अपंगत्व लाभ आणि शिष्यवृत्ती

Aam Aadmi Bima Yojana ही ग्रामीण भागातील भूमिहीन शेतमजुरांना Life Insurance, Accidental Death & Disability Benefits आणि मुलांसाठी शैक्षणिक Scholarship प्रदान करणारी Centrally Sponsored Scheme आहे. ही योजना Life Insurance Corporation of India (LIC) मार्फत राबवली जाते.

🏛️ सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग 📋 ग्रामीण भूमिहीन मजूर 📝 वय: १८ ते ५९ वर्षे

₹200वार्षिक Premium

50%शासन अनुदान

₹75,000Accidental Death

₹100/महिनाScholarship

Aam Aadmi Bima Yojana – संपूर्ण माहिती मराठीमध्ये

Aam Aadmi Bima Yojana (AABY) ही भारत सरकारची एक महत्त्वाकांक्षी Centrally Sponsored Scheme आहे, जी विशेषत: ग्रामीण भागातील भूमिहीन शेतमजुरांच्या आर्थिक सुरक्षिततेसाठी तयार करण्यात आली आहे. महाराष्ट्र राज्यामध्ये ही योजना सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागामार्फत (Social Justice & Special Assistance Department) राबवली जाते. या योजनेचे संचालन Life Insurance Corporation of India (LIC) मार्फत केले जाते.

भारतातील ग्रामीण भागातील असंघटित क्षेत्रातील कामगार हे आर्थिकदृष्ट्या अत्यंत दुर्बल असतात. त्यांच्याकडे कोणताही विमा संरक्षण नसतो आणि कुटुंबप्रमुखाच्या अकाली मृत्यूमुळे किंवा अपंगत्वामुळे संपूर्ण कुटुंब आर्थिक संकटात सापडते. अशा कुटुंबांना आर्थिक सुरक्षा प्रदान करण्यासाठी Aam Aadmi Bima Yojana ही योजना सुरू करण्यात आली. या योजनेअंतर्गत केवळ विमा संरक्षणच नाही, तर लाभार्थ्यांच्या मुलांसाठी Scholarship (शिष्यवृत्ती) चा देखील लाभ दिला जातो.

योजनेची पार्श्वभूमी आणि उद्देश

Aam Aadmi Bima Yojana ही मूळतः केंद्र सरकारच्या Social Security Fund मधून चालवली जाणारी योजना आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश ग्रामीण भागातील Below Poverty Line (BPL) कुटुंबे आणि भूमिहीन शेतमजुरांना किफायतशीर दरात जीवन विमा संरक्षण देणे हा आहे. यामध्ये एकूण 48 ओळखल्या गेलेल्या व्यावसायिक गटांचा (Occupational Groups) समावेश करण्यात आला आहे, ज्यामध्ये शेतमजूर, मच्छीमार, बांधकाम कामगार, विडी कामगार, हातमाग विणकर इत्यादींचा समावेश होतो.

प्रत्येक लाभार्थी सदस्यासाठी वार्षिक Premium (विमा हप्ता) फक्त ₹200 इतका आहे. यामधील ₹100 (50%) रक्कम केंद्र सरकारच्या Social Security Fund मधून आणि उर्वरित ₹100 (50%) रक्कम राज्य सरकार किंवा Nodal Agency मार्फत अदा केली जाते. यामुळे लाभार्थ्यांवर कोणताही आर्थिक भार पडत नाही.

Aam Aadmi Bima Yojana – Benefits (विमा लाभ)

Aam Aadmi Bima Yojana अंतर्गत लाभार्थ्यांना अनेक प्रकारचे विमा लाभ मिळतात. या योजनेची खास बाब म्हणजे कमी Premium मध्ये जास्तीत जास्त विमा संरक्षण दिले जाते. खालील तक्त्यामध्ये सर्व Benefits तपशीलवार दिले आहेत:

Natural Death
(नैसर्गिक मृत्यू)

₹30,000

Accidental Death
(अपघाती मृत्यू)

₹75,000

Permanent Total Disability
(कायमचे पूर्ण अपंगत्व)

₹75,000

Loss of 2 Eyes / 2 Limbs
(दोन डोळे / दोन अवयव)

₹75,000

Loss of 1 Eye / 1 Limb
(एक डोळा / एक अवयव)

₹37,500

Scholarship
(शिष्यवृत्ती)

₹100/महिना

इयत्ता ९वी ते १२वी, कमाल २ मुले

लाभाचा प्रकार (Benefit Type)	रक्कम (Amount)	तपशील
Natural Death (नैसर्गिक मृत्यू)	₹30,000	विमा कालावधीत नैसर्गिक मृत्यू झाल्यास Nominee ला देय
Accidental Death (अपघाती मृत्यू)	₹75,000	अपघातामुळे मृत्यू झाल्यास Nominee ला देय
Permanent Total Disability (कायमचे पूर्ण अपंगत्व)	₹75,000	अपघातामुळे कायमचे पूर्ण अपंगत्व आल्यास
Loss of 2 Eyes / 2 Limbs	₹75,000	अपघातात दोन डोळे किंवा दोन अवयव गमावल्यास
Loss of 1 Eye / 1 Limb	₹37,500	अपघातात एक डोळा किंवा एक अवयव गमावल्यास
Scholarship (शिष्यवृत्ती)	₹100/महिना	इयत्ता ९वी ते १२वी मध्ये शिकणाऱ्या कमाल दोन मुलांना

Scholarship (शिष्यवृत्ती) लाभ – Add-On Benefit

Aam Aadmi Bima Yojana मध्ये Scholarship Benefit हा एक विशेष Add-On लाभ आहे. विमाधारक सदस्याच्या इयत्ता ९वी ते १२वी मध्ये शिक्षण घेत असलेल्या मुलांना दरमहा ₹100 शिष्यवृत्ती दिली जाते. एका कुटुंबातील कमाल दोन मुलांना हा लाभ मिळतो. हा लाभ म्हणजे केवळ विमा संरक्षणच नाही, तर पुढच्या पिढीच्या शिक्षणासाठी देखील आर्थिक सहाय्य मिळते.

Aam Aadmi Bima Yojana – Eligibility (पात्रता निकष)

या योजनेसाठी अर्ज करण्यापूर्वी खालील Eligibility निकष पूर्ण होणे अनिवार्य आहे:

निवास (Residency): अर्जदार हा महाराष्ट्र राज्याचा कायमचा रहिवासी असणे आवश्यक आहे.
वयोमर्यादा (Age Limit): अर्जदाराचे वय १८ ते ५९ वर्षे या दरम्यान असावे. ५९ वर्षांपेक्षा जास्त वय असलेल्या व्यक्ती या योजनेसाठी पात्र नाहीत.
व्यवसाय (Occupation): अर्जदार हा भूमिहीन शेतमजूर (Landless Labourer) असणे अनिवार्य आहे.
क्षेत्र (Area): अर्जदार ग्रामीण भागात (Rural Area) राहणारा असावा.
जमीन (Land Ownership): अर्जदाराच्या कुटुंबाकडे कोणतीही शेतजमीन (Agricultural Land) नसावी.
इतर विमा (Other Insurance): अर्जदार इतर कोणत्याही समान शासकीय विमा योजनेचा (जसे PMJJBY, PMSBY) लाभार्थी नसावा.

विशेष टीप – PMJJBY आणि PMSBY बद्दल

केंद्र सरकारने Pradhan Mantri Jeevan Jyoti Bima Yojana (PMJJBY) आणि Pradhan Mantri Suraksha Bima Yojana (PMSBY) या दोन नवीन योजना सुरू केल्या आहेत. या योजना Jan Suraksha कार्यक्रमाचा भाग आहेत आणि बँक खात्याद्वारे लागू केल्या जातात. AABY योजनेचे काही लाभ या नवीन योजनांमध्ये समाविष्ट करण्यात आले आहेत. अधिक माहितीसाठी jansuraksha.gov.in वर भेट द्या.

Documents Required (आवश्यक कागदपत्रे)

Aam Aadmi Bima Yojana अंतर्गत Offline अर्ज करताना खालील कागदपत्रे (Self-Attested, आवश्यक असल्यास) सादर करणे अनिवार्य आहे:

Proof of Identity (ओळखपत्र): Aadhaar Card, Voter ID Card, PAN Card इत्यादी
Proof of Age (वयाचा पुरावा): Birth Certificate, School Leaving Certificate, Aadhaar Card
Address Proof (पत्ता पुरावा): Aadhaar Card, Ration Card, वीज बिल इत्यादी
Certificate of Landlessness (भूमिहीनतेचे प्रमाणपत्र): तहसीलदार / तलाठी यांचेकडून प्राप्त
Income Certificate (उत्पन्नाचा दाखला): तहसीलदार कार्यालयाकडून
Passport-Size Photographs: अलीकडील पासपोर्ट आकाराचे फोटो
Application Form (अर्ज फॉर्म): विहित नमुन्यातील
Self-Declaration (स्वयं-घोषणापत्र): इतर विमा योजनेचा लाभ घेत नसल्याबद्दल

Application Process – अर्ज कसा करावा (Offline)

Aam Aadmi Bima Yojana साठी सध्या Offline अर्ज प्रक्रिया उपलब्ध आहे. अर्जदाराने खालील Steps पूर्ण करणे आवश्यक आहे:

Application Form मिळवा

कार्यालयीन वेळेत आपल्या जिल्हाधिकारी कार्यालय (Collector Office), तहसीलदार कार्यालय (Tahsildar Office) किंवा तलाठी कार्यालयास (Talathi Office) भेट द्या. विहित नमुन्यातील अर्ज फॉर्मची प्रत विनंती करा.

Form भरा आणि Documents जोडा

Application Form मध्ये सर्व अनिवार्य माहिती स्पष्ट अक्षरांत भरा. Passport-Size Photo चिकटवा (आवश्यक असल्यास फोटोवर सही करा). सर्व आवश्यक Documents च्या Self-Attested प्रती जोडा.

अर्ज Submit करा

पूर्णपणे भरलेला आणि सही केलेला Application Form सर्व Documents सह विहित कालावधीत (असल्यास) संबंधित अधिकाऱ्याकडे सादर करा.

Receipt / Acknowledgement मिळवा

संबंधित अधिकाऱ्याकडून पोचपावती (Receipt) मिळवा. त्यामध्ये अर्ज सादर केल्याची तारीख, वेळ आणि Unique Identification Number (लागू असल्यास) असल्याची खात्री करा. ही पोचपावती भविष्यात Claim साठी उपयुक्त ठरेल.

Premium Details (विमा हप्ता तपशील)

तपशील	रक्कम / माहिती
एकूण वार्षिक Premium	₹200 प्रति सदस्य
केंद्र सरकारचा वाटा (Social Security Fund)	₹100 (50%)
राज्य सरकार / Nodal Agency वाटा	₹100 (50%)
लाभार्थ्यावर भार	शून्य (Zero)
विमा प्रशासक (Insurer)	Life Insurance Corporation (LIC)
Nodal Agency (महाराष्ट्र)	सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग

⚠️ महत्त्वाची सूचना: अर्ज करण्यापूर्वी कृपया सर्व माहिती अधिकृत स्त्रोतांकडून तपासा. विहित कालावधीत (असल्यास) अर्ज सादर करा आणि पोचपावती सुरक्षित ठेवा. केंद्र सरकारने PMJJBY आणि PMSBY या नवीन योजना सुरू केल्या असल्यामुळे, AABY ची सध्याची स्थिती आपल्या जिल्हा कार्यालयाकडून निश्चित करा. अधिक माहितीसाठी sjsa.maharashtra.gov.in वर भेट द्या.

Frequently Asked Questions (FAQs)

Aam Aadmi Bima Yojana म्हणजे काय?

Aam Aadmi Bima Yojana (AABY) ही केंद्र सरकारच्या Social Security Fund मधून चालवली जाणारी Centrally Sponsored Scheme आहे. महाराष्ट्रात ही योजना सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागामार्फत राबवली जाते. Life Insurance Corporation of India (LIC) हे या योजनेचे Insurer आहे. योजनेमध्ये भूमिहीन शेतमजुरांना जीवन विमा, अपंगत्व लाभ आणि मुलांसाठी शिष्यवृत्ती दिली जाते.

या योजनेसाठी कोण Eligible (पात्र) आहे?

महाराष्ट्र राज्यातील ग्रामीण भागात राहणारे, वय १८ ते ५९ वर्षे असलेले भूमिहीन शेतमजूर (Landless Labourers) या योजनेसाठी पात्र आहेत. त्यांच्या कुटुंबाकडे कोणतीही Agricultural Land नसावी आणि ते इतर कोणत्याही समान शासकीय विमा योजनेचे लाभार्थी नसावेत.

Premium (विमा हप्ता) किती आहे आणि कोण भरतो?

वार्षिक Premium ₹200 आहे. यामधील 50% (₹100) केंद्र सरकारच्या Social Security Fund मधून आणि 50% (₹100) राज्य सरकार किंवा Nodal Agency मार्फत भरला जातो. लाभार्थ्यावर कोणताही आर्थिक भार नाही.

Accidental Death Benefit किती मिळतो?

अपघातामुळे मृत्यू झाल्यास (Accidental Death) विमाधारकाच्या Nominee ला ₹75,000 देय होतात. तसेच अपघातामुळे कायमचे पूर्ण अपंगत्व (Permanent Total Disability) किंवा दोन डोळे/अवयव गमावल्यास देखील ₹75,000 दिले जातात.

मुलांसाठी Scholarship (शिष्यवृत्ती) कशी मिळते?

विमाधारकाच्या इयत्ता ९वी ते १२वी (9th to 12th Standard) मध्ये शिकणाऱ्या मुलांना दरमहा ₹100 Scholarship दिली जाते. एका कुटुंबातील कमाल दोन मुलांना (Maximum 2 Children) हा लाभ मिळतो. हा Add-On Benefit आहे.

Application Form कुठे मिळेल?

Application Form ची प्रत कार्यालयीन वेळेत जिल्हाधिकारी कार्यालय (Collector Office), तहसीलदार कार्यालय (Tahsildar Office) किंवा स्थानिक तलाठी कार्यालयात (Talathi Office) भेट देऊन विनामूल्य मिळवता येते.

कोणती Documents आवश्यक आहेत?

Aadhaar Card, Voter ID (Proof of Identity), वयाचा पुरावा, Address Proof, Certificate of Landlessness (भूमिहीनतेचे प्रमाणपत्र), Income Certificate, Passport-Size Photos, आणि Self-Declaration Form आवश्यक आहे. सर्व Documents Self-Attested असणे गरजेचे आहे.

अर्ज Submit करण्यासाठी विशिष्ट Deadline आहे का?

स्थानिक प्रशासनाने विहित केलेल्या कालावधीत (असल्यास) अर्ज सादर करणे आवश्यक आहे. कृपया संबंधित कार्यालयाकडून Deadline तपासा. अर्ज Submit केल्यानंतर Receipt / Acknowledgement मिळवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

वय ६० वर्षे पूर्ण झाल्यास विमा संरक्षण चालू राहते का?

नाही. Aam Aadmi Bima Yojana अंतर्गत फक्त १८ ते ५९ वयोगटातील व्यक्ती पात्र आहेत. लाभार्थ्याचे वय ५९ वर्षांपेक्षा जास्त (Terminal Date) झाल्यास त्याचे विमा संरक्षण (Insurance Coverage) आपोआप बंद होते.

AABY योजना बंद झाली आहे का? PMJJBY/PMSBY काय आहे?

केंद्र सरकारने 2015 मध्ये Pradhan Mantri Jeevan Jyoti Bima Yojana (PMJJBY) आणि Pradhan Mantri Suraksha Bima Yojana (PMSBY) या नवीन Jan Suraksha योजना सुरू केल्या. AABY चे काही लाभ या योजनांमध्ये समाविष्ट करण्यात आले आहेत. महाराष्ट्रात AABY ची सध्याची स्थिती जाणून घेण्यासाठी sjsa.maharashtra.gov.in किंवा जवळच्या जिल्हा कार्यालयाशी संपर्क साधा.

Important Links (महत्त्वाचे दुवे)

🌐 MyScheme – AABYmyscheme.gov.in (Official) 🏛️ सामाजिक न्याय विभागsjsa.maharashtra.gov.in 🛡️ Jan Suraksha (PMJJBY/PMSBY)jansuraksha.gov.in 📄 LIC of Indialicindia.in (Insurer) 🇮🇳 National Portalindia.gov.in 📋 महाराष्ट्र शासनmaharashtra.gov.in

Mayur

Author – Mahaschemes.in
I have proven experience in researching and writing about Maharashtra government schemes,sarkari yojana, and public welfare programs. Through Mahaschemes.in, I provide accurate, reliable, and regularly updated information on government schemes, benefits, eligibility criteria, and application processes,helping readers access official support with clarity and confidence.