महाराष्ट्र शासन योजना 2026
एकल पालक विद्यार्थी योजना 2026
📝 आत्ताच अर्ज करण्याची माहिती पाहा₹5,000/माह
कमाल शिष्यवृत्ती
इ.१ ते PG
पात्र विद्यार्थी
₹2.5 लाख
उत्पन्न मर्यादा
31 ऑक्टो
शालेय अंतिम तारीख
महाराष्ट्र शासनाने एकट्या पालकांच्या मुलांच्या शैक्षणिक भवितव्यासाठी एकल पालक विद्यार्थी योजना सुरू केली आहे. 2026 च्या अद्ययावत नियमांनुसार या योजनेचा लाभ कोण घेऊ शकतो, कसा अर्ज करावा आणि काय कागदपत्रे लागतात – हे सर्व या लेखात सविस्तर सांगितले आहे.
📌 एकल पालक विद्यार्थी योजना म्हणजे काय?
एकल पालक विद्यार्थी योजना ही महाराष्ट्र शासनाच्या समाज कल्याण विभागाद्वारे राबविली जाणारी एक महत्त्वाची शैक्षणिक योजना आहे. या योजनेअंतर्गत अशा विद्यार्थ्यांना आर्थिक मदत दिली जाते ज्यांच्या घरात फक्त एकच पालक (आई किंवा बाबा) आहे — मग ते घटस्फोट, मृत्यू किंवा परित्यागामुळे असो.
भारतात दरवर्षी लाखो कुटुंबे एकल पालकत्वाच्या परिस्थितीत जगतात. अशा परिस्थितीत एकट्या पालकावर घरखर्च आणि मुलांचे शिक्षण यांचा दुहेरी भार पडतो. हे ओझे कमी करण्यासाठी शासनाने ही योजना तयार केली आहे.
🎯 योजनेचे मुख्य उद्दिष्टे
- एकल पालक असलेल्या मुलांना गुणवत्तापूर्ण शिक्षण मिळावे.
- आर्थिक परिस्थितीमुळे शाळा/महाविद्यालय सुटू नये.
- मुलांमध्ये आत्मविश्वास आणि स्वावलंबनाची भावना निर्माण करणे.
- घटस्फोटित, विधवा/विधुर पालकांच्या मुलांना सामाजिक न्याय देणे.
- उच्च शिक्षणासाठी शिष्यवृत्ती आणि अनुदान उपलब्ध करून देणे.
💰 योजनेचे लाभ – 2026
2026 च्या अद्ययावत नियमांनुसार या योजनेअंतर्गत खालील लाभ दिले जातात:
| लाभाचा प्रकार | रक्कम / तपशील |
|---|---|
| शालेय शिष्यवृत्ती (इ. 1 ते 12) | ₹500 ते ₹2,000 प्रतिमाह |
| महाविद्यालयीन शिष्यवृत्ती | ₹3,000 ते ₹5,000 प्रतिमाह |
| गणवेश अनुदान | ₹1,500 प्रतिवर्ष |
| पुस्तक व साहित्य अनुदान | ₹2,000 ते ₹4,000 प्रतिवर्ष |
| वसतिगृह सुविधा | प्राधान्याने प्रवेश |
| परीक्षा शुल्क माफी | संपूर्ण माफी (पात्र विद्यार्थ्यांसाठी) |
नोंद: वरील रकमा शासनाच्या अंतिम अधिसूचनेनुसार बदलू शकतात. अर्ज करण्यापूर्वी mahadbt.maharashtra.gov.in वर तपासणी करा.
✅ पात्रता – कोण अर्ज करू शकतो?
👦 विद्यार्थ्याच्या अटी
- महाराष्ट्राचा रहिवासी असावा
- मान्यताप्राप्त शाळा/महाविद्यालयात नियमित प्रवेश
- इ.१ ते पदव्युत्तर पदवीपर्यंत
- उच्च शिक्षणासाठी मागील वर्षी ५०%+ गुण
👩 पालकाच्या अटी
- विधवा, विधुर, घटस्फोटित किंवा परित्यक्त
- वार्षिक उत्पन्न ₹2,50,000 पेक्षा कमी
- ग्रामीण भागासाठी ₹3,00,000 पर्यंत
- महाराष्ट्राचे अधिवास प्रमाणपत्र असावे
❌ अपात्रता
- इतर शासकीय शिष्यवृत्ती मिळत असल्यास (काही अपवाद)
- खाजगी/विनाअनुदानित शाळेतील विद्यार्थ्यांसाठी वेगळे नियम
📄 आवश्यक कागदपत्रे
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे तयार ठेवावीत:
- 1विद्यार्थ्याचे आधार कार्डAadhaar Card – आधारशी बँक लिंक असावे
- 2जन्म दाखलाBirth Certificate
- 3शाळा/महाविद्यालयाचा प्रवेश दाखलाBonafide Certificate – चालू वर्षाचा
- 4मागील वर्षाची गुणपत्रिकाMarksheet
- 5एकल पालकत्व सिद्ध करणारे प्रमाणपत्रविधवा/विधुर – मृत्यू दाखला | घटस्फोटित – Divorce Decree | परित्यक्त – ग्रामसेवक प्रमाणपत्र
- 6उत्पन्न दाखलातहसीलदाराने दिलेला – चालू वर्षाचा
- 7अधिवास प्रमाणपत्रDomicile Certificate
- 8रेशन कार्ड / कुटुंब नोंदणी उतारा
- 9बँक खाते तपशीलपालकाच्या नावाने – पासबुक झेरॉक्स
- 10पासपोर्ट साइज फोटोविद्यार्थी व पालक – प्रत्येकी २
📝 अर्ज कसा करावा? – Step-by-Step
🌐 ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया
1
पोर्टलला भेट द्यामहाराष्ट्र शासनाच्या mahadbt.maharashtra.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर जा.
2
नोंदणी करा“New Applicant Registration” वर क्लिक करा. आधार क्रमांक व मोबाईल नंबर आवश्यक.
3
योजना निवडालॉगिन केल्यावर “Scholarship Schemes” मधून एकल पालक विद्यार्थी योजना निवडा.
4
फॉर्म भरानाव, पत्ता, शाळेचे नाव, उत्पन्न इ. माहिती काळजीपूर्वक भरा.
5
कागदपत्रे अपलोड करासर्व कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा (PDF/JPG, प्रत्येक फाइल 200KB पेक्षा कमी).
6
सबमिट करा“Submit” वर क्लिक करा आणि Application Number नोंद करून घ्या.
7
नोडल ऑफिसरकडे जमा कराशाळेच्या/महाविद्यालयाच्या नोडल ऑफिसरकडे अर्जाची प्रत जमा करा.
ऑफलाइन अर्ज: ज्यांना ऑनलाइन अर्ज शक्य नाही त्यांनी जवळच्या जिल्हा समाज कल्याण कार्यालयात किंवा तहसील कार्यालयात संपर्क करावा. अर्ज फॉर्म विनामूल्य मिळतो.
📅 अर्जाचा अंतिम दिनांक – 2026
| शैक्षणिक स्तर | अंतिम दिनांक |
|---|---|
| इयत्ता 1 ते 8 | 31 ऑक्टोबर 2026 |
| इयत्ता 9 ते 12 | 31 ऑक्टोबर 2026 |
| पदवी / पदव्युत्तर | 30 नोव्हेंबर 2026 |
| व्यावसायिक अभ्यासक्रम | 30 नोव्हेंबर 2026 |
🔍 अर्जाची स्थिती कशी तपासावी?
1
पोर्टलवर लॉगिन कराmahadbt.maharashtra.gov.in वर आपल्या खात्यात लॉगिन करा.
2
“Track Application Status” निवडाडॅशबोर्डवर हा पर्याय निवडा.
3
क्रमांक टाकाApplication Number किंवा आधार क्रमांक टाका.
4
स्थिती पाहाPending / Approved / Rejected – नामंजूर असल्यास कारण दिसेल व पुन्हा अर्ज करता येतो.
📞 महत्त्वाचे संपर्क
| विभाग | संपर्क |
|---|---|
| MahaDBT हेल्पलाइन | 1800-120-8040 (Toll Free) |
| जिल्हा समाज कल्याण कार्यालय | आपल्या जिल्ह्याच्या कार्यालयात संपर्क करा |
| ई-मेल | helpdesk@mahadbtmahait.gov.in |
| अधिकृत वेबसाइट | mahadbt.maharashtra.gov.in |
🔗 संबंधित योजना
काही विद्यार्थी खालील योजनांचाही एकत्र लाभ घेऊ शकतात (नियमांच्या अधीन):
💡 यशस्वी अर्जासाठी महत्त्वाच्या टिप्स
सर्व कागदपत्रे चालू वर्षाची असावीत.
बँक खाते आधारशी लिंक असावे.
उत्पन्न दाखला तहसीलदाराकडून घ्या.
इंग्रजी आणि मराठी दोन्हींत नाव अचूक लिहा.
अपलोड केलेले फोटो स्पष्ट आणि वाचण्यायोग्य असावेत.
मुख्याध्यापकांकडून अर्ज प्रमाणित करून घ्या.
अर्ज सादर केल्यावर Acknowledgement जपून ठेवा.
अंतिम तारखेपूर्वी किमान ७ दिवस आधी अर्ज करा.
❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
एकल पालक विद्यार्थी योजना ही महाराष्ट्र शासनाच्या समाज कल्याण विभागाची योजना आहे. ज्या विद्यार्थ्यांच्या घरात फक्त एकच पालक (विधवा, विधुर, घटस्फोटित किंवा परित्यक्त) आहे, अशा विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी आर्थिक सहाय्य दिले जाते.
कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹2,50,000 पेक्षा कमी असणे आवश्यक आहे. ग्रामीण भागासाठी ₹3,00,000 पर्यंत शिथिलता दिली जाते.
महाराष्ट्र शासनाच्या MahaDBT पोर्टलवर (mahadbt.maharashtra.gov.in) ऑनलाइन अर्ज करता येतो. नोंदणी करून ‘एकल पालक विद्यार्थी योजना’ निवडा आणि आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा.
शालेय विद्यार्थ्यांना ₹500 ते ₹2,000 प्रतिमाह आणि महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांना ₹3,000 ते ₹5,000 प्रतिमाह शिष्यवृत्ती मिळते. याशिवाय गणवेश, पुस्तक अनुदान आणि परीक्षा शुल्क माफीही मिळते.
आधार कार्ड, जन्म दाखला, शाळेचा बोनाफाइड, गुणपत्रिका, एकल पालकत्व सिद्ध करणारे प्रमाणपत्र (मृत्यू दाखला / घटस्फोट आदेश), उत्पन्न दाखला, अधिवास प्रमाणपत्र, बँक खाते तपशील आणि पासपोर्ट साइज फोटो आवश्यक आहेत.
शालेय विद्यार्थ्यांसाठी 31 ऑक्टोबर 2026 आणि महाविद्यालयीन व व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी 30 नोव्हेंबर 2026 हा अंतिम दिनांक आहे. तारखा बदलू शकतात, त्यामुळे MahaDBT पोर्टल नियमित तपासावे.
होय, घटस्फोटित आईच्या मुलाला या योजनेचा लाभ मिळतो. यासाठी न्यायालयाचा घटस्फोट आदेश (Divorce Decree) कागदपत्र म्हणून सादर करावा लागतो.
अर्ज नामंजूर झाल्यास MahaDBT पोर्टलवर नामंजुरीचे कारण दिले जाते. त्रुटी दुरुस्त करून पुन्हा अर्ज सादर करता येतो. अधिक मदतीसाठी टोल फ्री नंबर 1800-120-8040 वर संपर्क करा.
🎓 निष्कर्ष
एकल पालक विद्यार्थी योजना 2026 ही महाराष्ट्र शासनाची एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण योजना आहे. जर तुम्ही पात्र असाल, तर वेळ न घालवता आजच अर्ज करा आणि आपल्या मुलाच्या शैक्षणिक प्रवासाला बळ द्या.
📝 MahaDBT वर अर्ज करा →🔗 हे पण वाचा
📅 लेख शेवटची अपडेट: जून 2026 | 🏛️ स्रोत: महाराष्ट्र शासन – समाज कल्याण विभाग
Author – Mahaschemes.in
I have proven experience in researching and writing about Maharashtra government schemes,sarkari yojana, and public welfare programs. Through Mahaschemes.in, I provide accurate, reliable, and regularly updated information on government schemes, benefits, eligibility criteria, and application processes,helping readers access official support with clarity and confidence.
